4. Paket: Fizik mekanda değişim

Paket ismi: Fizik mekanda değişim: Şehirde tarihsel düzeyin gözlemlenmesi

Amaç: Önceki haftalarda daha çok yoğunlaştığımız şehrin üç boyutunu yansıtan fizik mekan dışında bir belirleyici olarak dördüncü boyut olan zamanın, yani tarihselliğin kavranması. Tarihsel değişimin şehrin fizik mekana etkisini keşfedip bunun ardındaki diğer belirleyenleri veya karşılıklı belirleyiciliği olan öğeleri (ekonomi, sosyal yapı) fark edip, betimlenebilir hale dönüştürmesi ve yorumlaması. Sonuç olarak, şehir mekanı kısmen sürekli dönüştüğü ve devindiği için, bir plancının şehre baktığında iyi kötü bu devinimi fark edecek düzeye gelmesi için bir başlangıç. Şehrin bu ana ait donuk bir üç boyuttan ibaret olmadığının kavranması.  

Günlük hayattaki gezilerimizden veya şehre dair yaptığımız çalışmalarda keşfettiğimiz "olaylar/vakalar"a dair akıl yürütmelerimiz sonucunda  kaçınılmaz olarak "Ne zaman?", "Ne kadar yeni?", "Ne kadar eski?" gibi sıradan soruları sorarız. ("Ataköy sahilinde yeni bir gökdelen yapılaşması var. Daha önce neden yoktu? Bu yeni yapılaşmanın sebebi nedir?", "Ataşehir'de kent imgesini belirleyici işaret öğelerinin AVM'lerden ibaret gibi görünüyor. Ne zamandan beridir böyle?") "Olaylar" düzeyinde varılan genel tespitlere dair yapılan akıl yürütmelerle "bağlam" düzeyine çıkılır. Bağlamların kendi aralarındaki ilişkilerin ve tarihselliklerin araştırılmasıyla yapısal düzeyde değişikliklere dair ipuçları elde edilir. Bu üç farklı düzey, 20.yy.'da Tarih alanında bir kırılma noktası olan Annales okulu tarafından, kronolojik tarih anlayışı yerine önerilen yapısal tarih anlayışının kavramsallaştırmasının oldukça kaba bir özetidir. Biz bu çalışma bağlamında, bu kavramsallaştırmanın sadece ufak bir simülasyonunu önermiş oluyoruz.

Okuma önerileri: 

Sosyal bilimlere eleştirel bir giriş olarak:

• Wallerstein, Immanuel, Calestous Juma, Evelyn Fox Keller, Jürgen Kocka, Dominique Lecourt, Valentin Y. Mudimbe, Kinhide Mushakoji, Ilya Prigogine, Peter J. Taylor, Michel-Rolph Trouillot, ve Richard Lee. 1996. Sosyal Bilimleri Açın. Metis, İstanbul.

Annales okuluna dair:

•  Burke, Peter. (2002), Fransız Tarih Devrimi: Annales Okulu, Doğu-Batı yay., Ankara.